CHOROBY SZCZENIĄT
Problemy upadków szczeniąt w pierwszych dniach czy tygodniach życia spotykane są w wielu hodowlach i nie są żadnym wyjątkowym wypadkiem ani żadną nowością. Część szczeniąt w miocie może rodzić się martwa, zwłaszcza gdy mioty są liczniejsze lub niektóre szczenięta padają w krótkim czasie po urodzeniu. Istnieje wiele przyczyn, które mogą być powodami takiego stanu. Część szczeniąt może umrzeć w trakcie przedłużającego się porodu, gdy płód zalega długo w drogach rodnych, zwłaszcza gdy rodzi się tyłem. Pępowina jest zaciśnięta i szczenię może się udusić. Żywe zwierzę, zaczyna łapać oddech jeszcze w drogach rodnych, co powoduje zachłyśniecie się wodami płodowymi, zapalenie płuc i śmierć . Przedłużający się poród może być przyczyną śmierci większej ilości szczeniąt, gdy płód zalega długo w drogach rodnych a inne szczenięta przygotowane już do przyjścia na świat mają odklejone łożyska. Ginąw macicy z uduszenia. 
Ciąża u suki trwa przeciętnie 63 dni, czasami trwa krócej. Niebezpieczne jest , gdy ciąża trwa krócej niż 57 dni, szczenięta rodzą się jako wcześniaki z niska wagą urodzeniową, z niedorozwiniętymi jeszcze pęcherzykami płucnymi, są słabe i mają dużo mniejsze szanse na przeżycie.Czasem szczenięta rodzą się martwe, jeśli poród pojawia się gdy szczenięta nie są jeszcze gotowe do przyjścia na świat. Przedwczesny poród to inaczej poronienie. Przyczyną tego może być niski poziom progesteronu, bruceloza, herpeswiroza, uderzenie w brzuch czy odklejenie łożyska itp. W dwóch ostatnich przypadkach tylko pojedyncze szczenięta mogą być martwe.

Przyjście na świat jest dla szczenięcia wielkim szokiem, całkowicie zmieniają się warunki życiowe dla takiego malutkiego organizmu, szczególnie dla szczeniąt słabych jest wielkim obciążeniem. Szczenię w pierwszym tygodniach po urodzeniu jest bardzo wrażliwe na zachorowanie.Maleństwa rodzą się ślepe i głuche. 
W pierwszym tygodniu życia noworodek nie posiada zdolności utrzymania temperatury ciała, bo ma nie wykształcony jeszcze ośrodek
termoregulacji. Potrzebuje więc zewnętrznego zródła ciepła, którego dostarcza matka lub lampa „kwoka”, poduszka elektryczna, termofor z ciepłą wodą itp. W pełni sprawna termoregulacja pojawia się do 4 tygodnia życia. Noworodkom należy więc zapewnić odpowiednią temperaturę w kojcu, która po porodzie powinna wynosić 30 stopni przez 10 dni. Wyziębienie szczenięcia może spowodować ochłodzenie ciała o kilka stopni nawet w ciągu pół godziny, co powoduje znaczne osłabienie.

Nowo narodzony piesek ma od 15 do 38 oddechów i około 200 uderzeń serca na minutę. Do 3 tygodnia życia stwierdza się fizjologiczne charakterystyczne skurcze i drgania ciała widoczne głównie w czasie snu, które zanikają po 4 tygodniach. Oczy otwierają się od 10 do 15 dnia, ale szczenię dobrze widzi dopiero około 4-5 tygodnia. Przewód słuchowy otwiera się do 2 tygodni po urodzeniu. Maluchy nie potrafią same oddawać moczu i kału. Dlatego tak ważne jest masowanie brzucha przez matkę lub hodowcę, gdy suka nie chce tego robić lub matka nie żyje. Samodzielne załatwianie potrzeb fizjologicznych pojawia się miedzy 16 – 21 dniem.

Zdrowe szczenię ma lśniące futerko oraz okrągły, wypełniony pokarmem brzuszek. Skóra jest ciepła w dotyku i elastyczna przy próbie odciągania jej od ciała. Brak elastyczności skóry mówi nam o ewentualnym odwodnieniu szczenięcia. O odwodnieniu ciała świadczy też pusty i zapadnięty brzuch, wystające kości. Przeciwieństwem jest obrzękły, napięty, duży brzuch, który świadczy o wzdęciu,
gdy np. matka nie masuje odpowiednio brzucha. Normalne szczenię przesypia 90% czasu w ciągu doby, płacze tylko gdy jest
niepokojone lub głodne przed karmieniem, odruch ssania jest bardzo silny. Szczenięta bardzo szybko przyrastają na wadze i podwajają swój ciężar urodzeniowy w ciągu 7-10 dni.

Szczenięta ważą po porodzie przeciętnie 120-180g, przy czym waga ta nie świadczy o późniejszej wielkości psa. Szczenię z mniejszą o ¼ wagą urodzeniową niż reszta rodzeństwa ma mniejszą szansę na przeżycie. O słabszym zdrowiu lub odżywianiu może też świadczyć utrata więcej niż 10% ciężaru ciała w drugiej dobie życia.

Przyczyną małej wagi urodzeniowej może być wcześniejszy poród, ale nie tylko. Czasem szczenięta urodzone w terminie są słabe i malutkie. Takie szczenięta są fizycznie niedojrzałe i maja obniżoną żywotność oraz skłonność do zapaleń płuc, które może być wywołane osłabieniem szczeniąt lub dostaniem się wód płodowych do płuc przy przedłużającym się porodzie. Przyczyną niskiej wagi urodzeniowej może być również złe żywienie matki w ciąży. Szczenięta takie nie mogą przebić się przez silniejsze rodzeństwo do sutka matki i w związku z tym systematycznie niedojadają. Należy więc dostawiać je do matki w pierwszej kolejności i pilnować by silniejsze szczenięta ich nie odepchnęły. Konieczne jest też codzienne ważenie, by kontrolować ich przyrosty. 
Innymi objawami złego stanu zdrowia są stałe popiskiwania i płacz, niepokój, osłabienie ssania, osłabienie skurczów ciała.

U nielicznych noworodków obserwujemy wady wrodzone, rozwojowe jak np. zarośnięty odbyt czy rozczep podniebienia, wrodzone wady, deformacje ciała itp. Chciałabym zwrócić uwagę, że wady wrodzone często nie są wadami genetycznymi i jeśli szczenię przeżyje
nie musi przekazać jej potomstwu. Wady te występują u 1-2% nowonarodzonych szczeniąt i oprócz czynników genetycznych mogą być wywołane zanieczyszczeniem środowiska, infekcjami, chemią, lekami i nawet nieodpowiednim żywieniem, np. przedawkowanie witaminy A powoduje rozczep podniebienia, deformacje stawów, załamanie ogona i mniej liczne mioty, a nadmiar witaminy D może być przyczyną zbyt szybkiego zarośnięcia ciemiączka, niedorozwój szkliwa i zamieranie płodów. Niedostateczne żywienie matki podczas ciąży może być też przyczyną urodzenia się szczeniąt chorych lub słabych. Również różnego rodzaju infekcje bakteryjne, wirusowe (herpeswirus) i pasożytnicze (zwłaszcza zakażenie glistą psią i tęgoryjcem) może prowadzić do śmierci szczenięcia.

Najczęstsze przyczyny upadków u noworodków

- Zaburzenia w rozwoju (1-2%noworodków)- urodzenia martwych szczeniąt, zdeformowanych szczeniąt lub skrajnie osłabionych, anomalie rozwojowe, takie jak wady układu krążeniowo-oddechowego, oraz centralnego układu nerwowego, deformacje kości czaszki czy niedorozwój kości, niedorozwój przewodu pokarmowego w tym brak odbytu, rozszczep podniebienia, niedorozwój nerek, mięśni, przepukliny przeponowe. Zmiany te mogą być spowodowane licznymi czynnikami jak defekty genetyczne, nieprawidłowe żywienie suki podczas ciąży i w okresie poporodowym (nieprawidłowe żywienie w okresie ciąży i poporodowym powoduje niedożywienie płodów), czynniki infekcyjne (wirusy, bakterie i pasożyty- przenikające przez łożysko lub szyjkę macicy, a po urodzeniu mikroorganizmy środowiskowe), nieprawidłowo stosowane leki (antybiotyki, suplementy diety, hormony, sterydy, leki p/nowotworowe), środki toksyczne, zanieczyszczenia środowiska-działające szczególnie w pierwszym okresie ciąży. Przedawkowanie witamin m.in vit A, vit D.

- Hipoglikemia zaburzenie centralnego układu nerwowego spowodowane niskim poziomem glukozy we krwi, najbardziej zagrożone są szczeniaki ras małych i miniaturowych w wieku 6- 10 tyg. Dolegliwość spotykana sporadycznie i powodująca upadki szczeniąt w pierwszych dniach życia. Jest to obniżenie ilości glukozy [cukru] we krwi noworodka. Jak wiemy glukoza dostarcza energii do procesów życiowych organizmu. Obniżenie jej poziomu w organizmie powoduje deficyt energetyczny.
Szczeniaki popadają w śpiączkę i umierają. U szczeniąt może wystąpić dwojakiego rodzaju hipoglikemia. Jest to hipoglikemia niezłośliwa, w której występuje prosty niedobór cukru spowodowany np. nie pobieraniem siary. Ten niedobór można próbować wyrównać podając szczenięciu pipetką do pyska po kropelce 2-3-4 mililitry 40% glukozy o temperaturze ciała. Często ten prosty zabieg przywraca malcowi chęć do życia. Gdy nasze zabiegi nie pomagają możemy domniemywać, że mamy do czynienia z hipoglikemią złośliwą, której przyczyną jest genetycznie uwarunkowany niedobór pewnego enzymu uczestniczącego w cyklu przemian glukozy. Stan taki zawsze doprowadza do śmierci.


- Hipotermia czyli obniżenie temperatury ciała szczeniaka. Jest to problem o tyle waż-ki, że suka odrzuci malca, którego temperatura opadła do 32-340C. Może do tego dojść, gdy przez przypadek szczeniak wypadnie z legowiska i straci kontakt z matką.
Predyspozycja do wystąpienia hipotermii wynika z faktu niepełnego wykształcenia mechanizmów termoregulacji u noworodka. Wraz z rozwojem organizmu dojrzewają w nim mechanizmy termoregulacyjne. Ma to szczególne znaczenie gdy szczenięta z różnych powodów wychowujemy bez matki. W normalnych warunkach suka ogrzewa szczenięta własnym ciałem.


- Infekcje bakteryjne, wirusowe i pasożytnicze; głownie paciorkowce, gronkowce, Pasteurella i E.coli - zapalenie otrzewnej, posocznica, zapalenie płuc i opłucnej;
- herpesvirus, parvovirus-ronienia, śmierć zarodków, mumifikacja płodów,
- wirus nosówki-ronienia lub rodzenie słabych szczeniąt
- infekcje inwazyjne wywołane u szczeniąt przez nicienia jak np. glista psia (transfer larw m.in.za pośrednictwem gruczołu sutkowego lub wewnątrz macicy)

- odrzucenie noworodków przez suki nerwowe, agresywne, lękliwe, lub w przypadku barku instynktu macierzyńskiego, choroby matki, zaburzeń w laktacji, ran pooperacyjnych.

Niski ciężar urodzeniowy

- azwyczaj szczenięta o masie mniejszej o około 20-25% od średniej miotu maja małe szanse na przeżycie, są fizycznie i fizjologicznie niedojrzałe, pomimo porodu w terminie. Szczenięta takie są skłonne to posocznicy, zapalenia płuc, hipoglikemii, maja większą podatności do krwotoków. Przyczyna leży nie tylko w diecie matki, ale np. są nią wady, niedorozwojowe czy choroby łożyska.

Syndrom słabego szczenięcia

- U 50 % szczeniąt nie możemy określić przyczyny ich upadków. Ogólnie mówimy wówczas o syndromie słabego szczenięcia.
Noworodki mają prawidłową wagę urodzeniową, ale nie rozwijają się prawidłowo i padają w ciągu 5 dni po porodzie bez specjalnych przyczyn i objawów. Maluchy nie przybierają na wadze jak ich rodzeństwo, a nawet obserwuje się spadek ciężaru ciała i osłabiony odruch ssania. Szczenięta stale popiskują i płaczą bez wyraźnej przyczyny, ssą krótko i szybko się tym męczą. Miedzy 3-5 dniem
dochodzi do wyczerpania organizmu, znacznego osłabienia i śmierci. W badaniu sekcyjnym stwierdza się jedynie mniejszą niż w momencie urodzenia wagę i pusty przewód pokarmowy. Przy podejrzeniu tego syndromu należy szybko rozpocząć dokarmianie szczeniąt oraz trzymanie ich w cieple.

Tendencje do krwawień u szczeniąt 3-4-dniowych

- krwotoki z nosa, pyszczka, wybroczyny i wylewy krwawe na błonach śluzowych, skórze, krew w moczu.

Syndrom mleka toksycznego

- Występuje między 3. a 14. dniem życia i jest wywołany zatruciem mlekiem matek chorych na zapalenie gruczołów mlekowych, poporodowym zapaleniem macicy lub złym zwijaniem się macicy po porodzie. Zawarte w mleku toksyny powodują zaburzenia pokarmowe, szczenięta popiskują, brzuch jest wzdęty, bolesny i napięty, mają biegunkę, co powoduje zaczerwienie odbytu.
Często stan ten wymaga odstawienia szczeniąt od matki i karmienie ich preparatami zastępującymi mleko matki.

Zakażenie pępowiny

- 1-4 dzień życia... najczęściej spowodowane bakteriami z płytki lub kamienia nazębnego suki przegryzającej sznur pępowinowy.

- Posocznica, czyli ogólna infekcja całego organizmu bakteriami, posocznica zwykle pojawia się u szczeniąt od 4 dnia życia do około 6 tygodnia.

- Niedotlenienie słaba wentylacja płuc prowadzi do niedodmny i przekrwienia płuc
- głównie spotykane u noworodków z niska wagą urodzeniową

Odwodnienie

- nerki noworodków nie zagęszczają moczu, więc praktycznie mocz to woda. Woda to ponad 80% masy ciała szczeniaka. Obrót wody w organizmie noworodka jest niemal dwukrotnie większy niż u dorosłych psów. Jeśli ubytek nie jest rekompensowany to dochodzi do odwodnienia.

Kiedy?

U osieroconych szczeniąt, gdy zapominamy je karmić na czas (mleko to głównie woda), gdy suka nie chce karmić, gdy są zaburzenia w laktacji, gdy są nieodpowiednie warunki w kojcu itd...
- to prowadzi do mocznicy i zejścia.

Biegunka

Do trzeciego tygodnia życia biegunki u szczeniąt występują na tle pokarmowym i dotyczą głównie maluchów dokarmianych sztucznym mlekiem. Najczęstszą przyczyną może być przekarmianie szczeniąt i podawanie pokarmu zbyt chłodnego. Biegunki te rzadko są przyczyną śmierci, ale silne i dłużej trwające biegunki powodują silne odwodnienie organizmu, a to jest już niebezpieczne dla życia.

Niedokrwistość hemolityczna

- atakuje noworodki podczas ssania siary, przeciwciała matki niszczą krwinki czerwone szczenięcia. Chore zwierzę jest słabsze, zazwyczaj posiada białawe dziąsła i błony śluzowe, a także charakteryzuje się niskim poziom energii, może także wymiotować.

Herpeswiroza

- Jest to groźna choroba wirusowa dotykająca matkę i nowo narodzone szczenięta. Jeśli urodzą się żywe to w krótkim czasie przestają jeść, płaczą, mają wzdęte brzuchy. Pojawia się zielonkawa biegunka. Śmierć następuje po kilkunastu godzinach od pojawienia się objawów i dotyczy szczeniąt w wieku 1-2 tygodni. Do tego czasu choroba cechuje się wysoką śmiertelnością. Choroba nie jest już obserwowana u szczeniąt powyżej 3 tygodnia życia. Chore powinny być umieszczone na dobę w temperaturze 32,5 - 35 stopni, a przez pierwsze 3 godziny nawet w temperaturze 38 stopni. Jest to spowodowane faktem, ze wirus nie rozwija się w tak wysokiej temperaturze. Szczenięta muszą być dokładnie obserwowane i pojone by nie doszło do odwodnienia.